Қазақстанда жеке пайдалану үшін автокөлік әкелу ережелері қатаңдатылды

Қазақстанда жеке тұлғалардың шетелден өз қажеттіліктері үшін әкелетін автокөліктеріне бақылау күшейтілді. Ranking.kz мәліметінше, шектеулердің бір бөлігі күшіне енген, ал қалғандары әзірге талқылау сатысында.

Негізгі өзгерістердің бірі кәдеге жарату алымына қатысты. Үкіметтің 2026 жылғы 10 қыркүйектегі №808 қаулысына сәйкес, енді кәдеге жарату алымының төленгені туралы сертификатты автокөлік еркін айналымға шығарылғанға дейін алу қажет. Жаңа талап 22 қыркүйектен бастап қолданылады, сондықтан міндетті төлемді кедендік рәсімдер аяқталғанға дейін кейінге қалдыру мүмкін болмайды.

26 қыркүйектен бастап көлік құралдарының электрондық паспорттарын (КҚЭП) рәсімдеу шарттары да өзгерді. Жеке пайдалану үшін әкелінетін автокөліктің жасы бес жылдан аспауы тиіс, ал меншік иесінің деректері жолаушылар кедендік декларациясындағы декларант туралы мәліметтермен сәйкес келуі қажет. Сонымен қатар, бір адамның жылына бір ғана автокөлік әкелуіне қатысты шектеу сақталады.

Ережелерді қатаңдату мұнымен аяқталмауы мүмкін. Билік автокөліктердің ең төменгі экологиялық класын Евро-4-тен Евро-5-ке көтеру мүмкіндігін қарастырып жатыр. Бұдан бөлек, көлікті бастапқы тіркеуді тек оны елге әкелу кезінде құжаттарда көрсетілген адамның атына рәсімдеу ұсынысы талқылануда. Алайда Forbes Kazakhstan мәліметінше, бұл ұсыныстар әзірге бекітілген жоқ.

Өзгерістер Қытайдан автокөлік жеткізу көлемінің қарқынды өсуі аясында енгізіліп жатыр. 2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан 236,9 мың жеңіл автокөлік импорттады, оның 163,8 мыңы ҚХР-дан жеткізілген. Осылайша, Қытайдан әкелінген көліктер елдің жалпы автомобиль импортының 69,2%-ын құрады.

Бір қызығы, екі елдің статистикалық деректері айтарлықтай ерекшеленеді. Қытай тарапының мәліметінше, сол кезеңде Қазақстанға 187 мың жеңіл автокөлік экспортталған. Айырмашылық 23,2 мың автокөлікті құрайды, ал жеткізілімдер құнындағы алшақтық шамамен 1,5 млрд долларға жетеді.

Дегенмен бұл көрсеткіштерді заңсыз импорттың дәлелі деп санауға әлі ерте. Айырмашылық статистикалық есеп жүргізу ерекшеліктерімен, операцияларды есепке алу мерзімдерімен және әдістемелердегі өзгешеліктермен түсіндірілуі мүмкін. Сондықтан осы деректерге сүйеніп, мемлекеттік бюджет тікелей шығынға ұшырады деп айтуға болмайды.

Шетелден автокөлікті өз бетінше әкелуді жоспарлап отырған қазақстандықтар үшін жаңа талаптар құжаттарды мұқият тексеріп, міндетті төлемдерді алдын ала есептеу қажеттігін білдіреді. Меншік иесі туралы мәліметтердегі қателер немесе кәдеге жарату алымының төленгенін растайтын құжаттың болмауы автокөлікті рәсімдеуді аяқтауға және кейін оны есепке қоюға кедергі келтіруі мүмкін.