Хаттамасыз айыппұл: камералар енді тек жүргізушілерді ғана жазаламайды
Бұрын «бақыт хаттары» негізінен жылдамдықты асыру мен қызыл жарыққа өту үшін келетін болса, 2026 жылғы 12 наурыздан бастап цифрлық жүйелер кез келген құқық бұзушылықты тіркей алады
2026 жылғы 12 наурыздан бастап Әкімшілік кодекске енгізілген түзетулер — № 257-VIII Заң күшіне енеді. ӘҚБтК-нің 31-бабы 1-бөлігінің жаңа редакциясында былай делінген:
«Бірыңғай әкімшілік іс жүргізу тізілімімен интеграцияланған цифрлық объект арқылы деректерді өңдеу жолымен, оның ішінде автоматты режимде жұмыс істейтін техникалық құралдарды пайдалану арқылы әкімшілік құқық бұзушылық анықталған немесе тіркелген жағдайда, көрсетілген деректерді өңдеу нәтижелері бойынша анықталған осындай құқық бұзушылықтарды жасаған тұлғалар әкімшілік жауаптылыққа тартылады».
Ал екінші бөлігінде ғана жүргізушілерге қатысты ережелер жеке көрсетілген:
«Көлік құралын пайдалана отырып жасалған әкімшілік құқық бұзушылық автоматты режимде анықталған немесе тіркелген жағдайда, әкімшілік жауаптылыққа меншік иелері (иеленушілер) тартылады».
Құқықтық тұрғыдан бұл «автоматты режим» — камералар, дрондар және басқа да цифрлық жүйелер — енді тек ЖҚЕ бұзушылықтарына және тек жүргізушілерге ғана қатысты емес екенін білдіреді. Егер жүйе қоқыс тастаған, аялдамада темекі шеккен немесе белгіленбеген жерден жолды кесіп өткен адамды анықтаса және ол ӘІЖБТ-мен интеграцияланған болса, айыппұл автоматты түрде рәсімделуі мүмкін.
Осы тәсілмен тіркелуі мүмкін құқық бұзушылықтардың қатарында — тасталған темекі тұқылы немесе қоқыс (2026 жылы айыппұл 43 250 теңгені құрайды), тыйым салынған жерде темекі шегу, жаяу жүргіншілер өткелінен тыс жерден жолды кесіп өту, сондай-ақ «ақылды» камералары бар дүкендерде түнгі уақытта немесе кәмелетке толмағандарға алкоголь сату бар.
Іс жүзінде көшедегі бейнебақылау жүйелері енді құқық бұзушылықтарды тек «факт бойынша» тіркеу құралы ғана емес, айыппұл салудың автоматтандырылған тетігі ретінде де жұмыс істей бастайды. Процесс қазірдің өзінде сынақтан өтті, ал 12 наурыздан бастап цифрлық кешендер оқиғаларды тіркеумен қатар әкімшілік іс жүргізуді де бастай алады.
Әлемдік тәжірибе мұндай тетіктердің Қытайда, Сингапурда және БАӘ-де белсенді қолданылатынын көрсетеді, онда автоматты жүйелер ұсақ әкімшілік құқық бұзушылықтарды тіркеу үшін әлдеқашан пайдаланылады. Қазақстанда автоматты режимді ауқымды кеңейту соңғы жылдардағы құқық бұзушылықтарды әкімшілендіру саласындағы ең елеулі өзгерістердің бірі болмақ.
Евгений Петров, корреспондент
02.03.2026, 17:54
